TBM_NL_VII_2

faculteit techniek, bestuur en management Ons lage landje is goed beschermd tegen het water. althans, dat nemen we met z'n allen aan. het is in elk geval altijd het uitgangspunt van overheidsbeleid geweest: burgers moeten zich maximaal beschermd weten tegen overstromingsrisico's. maar is dit perspectief houdbaar? hoe veilig zijn we eigenlijk achter onze dijken? “Honderd procent veiligheid bestaat niet,” zegt Bertien Broek­ hans van de sectie Beleidskunde. Samen met Aad Correljé van Eco no mie van Infrastructuren participeerde zij in het project PROmO: Perceptie en Risicocommunicatie bij Omgaan met Overstromingsrisico's. Ook onderzoekers van onder andere de Universiteit Twente, TNO en Deltares namen deel aan het project. De resultaten zijn net gepubliceerd in het boek 'Kijk op water­ veiligheid'. Broekhans legt de achtergrond van het onderzoek uit. “Hoe hoog de water veiligheidsnorm ook is, er blijft altijd een risico op overstromingen bestaan. Dat hebben we gezien in 1993 en in 1995, toen we te maken kregen met hoog water in de grote rivieren. We zagen het ook in 2007 toen in Wilnis een veendijk doorbrak. Bovendien is duidelijk dat we de Deltanorm op veel plekken niet hebben gehaald, bijvoorbeeld omdat er maatschappelijke weerstand is tegen hoge dijken of tegen hoge investeringen in waterkeringen. En dan hebben we het nog niet gehad over klimaatveranderingen. Beleidsmakers gaan dan ook steeds meer rekening houden met een restrisico op over­ stromingen. Ze gaan er steeds minder vanuit dat we absoluut veilig zijn. De gedachte is dan dat we ons moeten aanpassen aan dat risico. We moeten goed nadenken over het gebruik van de grond en zorgen dat de rampenbestrijding op orde is.” Consequenties Deze verschuiving van aandacht van alleen preventieve maatregelen naar een beleid van 'meerlaagsveiligheid' heeft nogal wat consequenties. Broekhans: “Je krijgt drie institutionele contexten waarin waterveiligheid aan de orde is. Je hebt de preventie op rijksniveau, de risicobenadering waarmee vooral provincies en gemeenten te maken krijgen, en tot slot de rampenbestrijding die weer in een andere context plaatsvindt. Dat is voor burgers, maar óók voor ambtenaren en bestuurders een complex geheel. Iemand zal dat in samenhang moeten managen, anders wordt het een chaos.” Correljé vult aan: “Besluitvormers denken nog te veel in hokjes. Rijkswaterstaat en de waterschappen zijn er voor het water, de provincies voor ruimtelijke ordening en de gemeente voor de invulling daarvan. Er moeten dus juist verbindingen komen tussen deze lagen. Water moet een belangrijke rol gaan spelen in de ruimtelijke ordening. En bestuurders in alle overheidslagen moeten over de risico's beter communiceren met burgers en bedrijven. Laat maar zien wat de risico's zijn, welke keuzes je kunt maken in ruimtegebruik en welke investeringen nodig zijn voor probleemgebieden.” Dat is geen makkelijke boodschap, niet voor burgers en niet voor bestuurders. Te meer omdat iedereen denkt dat het zo'n vaart niet zal lopen met dat overstromingsrisico. Broekhans: “Wij zijn bij dijkringgesprekken geweest die Verkeer en Waterstaat orga­ niseert en dan zie je bestuurders schrikken als ze een video zien met wat er kán gebeuren. Communicatief ligt er een enorme opgave. We moeten het beeld dat we veilig zijn bijstellen, maar tegelijkertijd kunnen we nog niet aangeven hoe burgers en bedrijven moeten omgaan met het overstromingsrisico. Moeten ze zich bijvoorbeeld kunnen verzekeren tegen waterschade? Concrete handelingsperspectieven ontbreken nog.” Waterbewustzijn Het waterbewustzijn moet dus omhoog en alle betrokken partijen moeten nauwer samenwerken en beter communiceren met burgers en private partijen. Daarmee heb je de belangrijkste verbeterpunten te pakken, want de manier waarop de water­ veiligheid is geïnstitutionaliseerd hoeft niet per se op de schop. Voor Correljé is dat een belangrijke les die de waterinfrastructuur Viii/2 14 06 2010 “Nederland is veilig achter de dijken. Toch?” kan leren van andere infrastructuren. “Liberalisering en decentra­ lisering werkt in deze sector niet, anders dan bijvoorbeeld in de telecom­ of de energiesector. In die sectoren kunnen klanten een individuele keuze maken voor een bepaalde dienst, tegen een bepaalde prijs. Als je telefoon het niet doet kun je altijd nog skypen via je computer. Bij water heb je geen keuzemogelijk­ heden. De rijksoverheid bewaakt de waterkeringen van de zee en de rivieren, de water schappen die van de binnenwateren. De veiligheid is voor alle inwoners van een gebied hetzelfde. Dat moeten we niet willen veranderen, want veiligheid raakt aan het voortbestaan van mensen. Het ligt niet voor de hand om dat belang af te wegen tegen bijvoorbeeld economische of maatschappelijke belangen. Er is altijd een grote mate van coördinatie nodig.” De onderzoekers van het PROmO­project hebben onderling nauw samengewerkt. Ze hebben ook intensief overleg gevoerd met het directoraat­generaal Water van Verkeer en Waterstaat, met het ministerie van Binnenlandse Zaken, met gemeenten en water­ schappen. Het is nu afwachten wat er met de resultaten gaat gebeuren. Maar zowel Broekhans als Correljé kunnen de uitkomsten uitstekend gebruiken in hun TBM­onderzoek. Broekhans: “Je vergelijkt infrastructuren met elkaar, juist die infra structuren die essentieel zijn voor deze samenleving. Bij allemaal zie je dat door een wijziging in het beleidsperspectief publieke waarden anders worden gewogen. Dat blijft weten­ schappelijk interessant.” Correljé, die veel onderzoekservaring heeft in de energiesector: “Het is heel stimulerend om in verschillende sectoren te kijken. Het dwingt je om goed na te denken over de toepasbaarheid van je onderzoeksresultaten. Het boek 'Kijk op waterveiligheid' is net uit, en het is nu al gebruikt in een advies van de Raad voor de Leefomgeving.” Het PROmO-project is onderdeel van het kennisprogramma Leven met Water, dat onder andere wordt gefinancierd door de ministeries van Verkeer & Waterstaat en Binnenlandse Zaken en door de provincies Zuid-Holland en Zeeland. P2 Arcadis en de wetenschap - P3 Alumnus - KRW Beleidsmonitor Delfland - P4 Water, voor nu en later - P6 “Geen wereld zo boeiend als de waterwereld” - Kustbeheer - P7 Profiel van een prof - P8 Het wassende water: Elsevier Technologiedebat - Vraag het TBM Aad Correljé en Bertien Broekhans

TBM_NL_VII_2 Pagina 2 & 3 van 8,
TBM_NL_VII_2 Pagina 4 & 5 van 8,
TBM_NL_VII_2 Pagina 6 & 7 van 8,
TBM_NL_VII_2 Pagina 8 van 8,